PDF -ġEHĠR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ 2018-2019 EĞĠTĠM - Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci (ASS) Entegrasyonu
Wait Loading...


PDF :1 PDF :2 PDF :3 PDF :4 PDF :5 PDF :6


Like and share and download

Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci (ASS) Entegrasyonu

ġEHĠR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ 2018-2019 EĞĠTĠM

Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci (ASS) Entegrasyonu PDF Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci (ASS Acarindex acarindex dosyalar makale acarindex 1423938952 pdf PDF bulanık bilişsel haritalar ile dinamik ürün ResearchGate researchgate Haritalar Bulanik Bilissel Haritalar ile

Related PDF

Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci (ASS - Acarindex

[PDF] Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci (ASS Acarindex acarindex dosyalar makale acarindex 1423938952 pdf
PDF

bulanık bilişsel haritalar ile dinamik ürün - ResearchGate

[PDF] bulanık bilişsel haritalar ile dinamik ürün ResearchGate researchgate Haritalar Bulanik Bilissel Haritalar ile Dinamik Ueruen Konumlandirma pdf
PDF

istanbul teknik üniversitesi fen bilimleri enstitüsü etki odaklı

[PDF] istanbul teknik üniversitesi fen bilimleri enstitüsü etki odaklı polen itu edu tr bitstream 11527 9761 1 4416 pdf
PDF

AÖzdağoğlu, "Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci (ASS

[PDF] A Özdağoğlu, "Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci (ASS kisi deu edu tr userweb askin ozdagoglu dosyalar Bilisselbutun pdf
PDF

bilişsel davranışçı terapide temel kavramlar - eJManager

[PDF] bilişsel davranışçı terapide temel kavramlar eJManager ejmanager fulltext pdf php?mno=46 1471298892
PDF

ġEHĠR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ 2018-2019 EĞĠTĠM

[PDF] ġEHĠR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ 2018 2019 EĞĠTĠM erbakan edu tr SBP 202018 2019 20ders 20içerikleri pdf
PDF

Bilkent/ANKARA ÖSYM 2009 YILI FAALİYET RAPORU

DİKEY GEÇİŞ SINAVI (DGS) KILAVUZU - Ösym

17 Tem 2009 ÖSYM Başkanlığı (SHB) 06538 Bilkent ANKARA 2009 2010 öğretim yılı için yükseköğretim programlarına yapılacak Merkezi Yerleştirme? 7 Nis 2008 2008 2009 Öğretim Yılı Yükseköğretim Programlarına Kayıt Tarihleri ÖSYM Başkanlığı (SHB) 06538 Bilkent ANKARA Telefon

  1. Ösym
  2. adaylar tarafından ösym'ye gönderilecek dilekçeler ile ilgili açıklamalar
  3. 2009 öss 2009 öss 2009 öss 2009 öss 51 adı
  4. ARKEOLOJİ VE SANAT TARİHİ BÖLÜMLERİ:
  5. idv özel bilkent ilköğretim okulu
  6. idv özel bilkent ilk ve ortaokulu
  7. ÖSYM Başkanlığı
  8. 06538 Bilkent-ANKARA
  9. ANKARA
  10. Milli Saraylar ve Tarihi Yapılar Meslek Yüksekokulu

w3 ie bilkent edu tr emfuar wp content uploads Bilkent Üniversitesi Endüstri Mühendisliği’nin uzun yıllardır başarı ile yürüttüğü bu sürece değerli emek ve katkıları bulunan Prof Dr İhsan Sabuncuoğlu ve her zaman sevgiyle anacağımız Prof Dr Barbaros Tansel hocalarımıza, kitaba girecek olan projelerin seçim aşamasında

undp ps en forms callforproposals 2011 boqtankl1 pdf The nature of this contract is measured unit price contract and the Bill of Quantities (BOQ) shall reflect this fact The Bill of Quantities (BOQ) is divided into several parts as following Bill No (A) includes the Water Tank

BILL OF RIGHTs. Lesson Plan GRADES 3-5

Bill of Rights Lesson Plan Author

PDF Understanding Your Rights Lesson Plan National Constitution Center constitutioncenter BOR Understanding Your Rights pdf PDF lesson plan National Constitution Center constitutioncenter Freedom Day Lesson Plans Middle and High School Level

  1. matrix for understanding the bill of rights worksheet answers
  2. analyzing the bill of rights worksheet answer key
  3. matrix for understanding the bill of rights student handout 3.3a answer key
  4. bill of rights simulation
  5. rights of the accused lesson plan
  6. bill of rights amendments worksheet pdf
  7. bill of rights pdf
  8. practice quiz bill of rights answer key pdf

Billard Technik. Inhaltsverzeichnis

Vertiefungsarbeit MasterofScienceinEngineering Vorstudie für

pbv delmenhorst 2014 05 Billard Technik pdf Billard Technik 1 Stand und Griffe 11 Der Stand Die grundlegendste und wichtigste Regel für einen guten Stand ist Wenn man sich wohl fühlt, dann steht man gut! Wenn man sich wohl fühlt, dann

Billige Ware, billige Liebe?

44 Konzept Sexualpädagogik - wolegch

orbilu uni lu bitstream 10993 8112 1 15 LenzR1 Thomas Lenz Billige Ware, billige Liebe? 187 repository of social discourse “6 Romane können demnach als „social documents“ an gesehen werden, da hinter der Fiktion ein Geflecht von Bedeutungen verborgen ist, das en uni lu content download 106531

Billy Eliot (Quiero bailar)

Squier - American Radio History

La historia de Billy Elliot tiene lugar en la década de 1980, una época en la que Tenían que bailar diferentes estilos y cantar con una voz in fantil Y, además  BILLY ELLIOT TEMÁTICA Y OBJETIVOS La familia n Trabajar la

  1. Billy Elliot
  2. producción de un ballet inspirado en la historia de billy elliot
  3. 2-guio de treball dvd billy elliot
  4. Quiero Bailar
  5. Billy
  6. George Eliot
  7. quiero siguir mi viaxe”
  8. the propertyless former soldier forced to “bailar al son que
  9. By SAMUEL GRAHAM and ELIOT SEKULER
  10. Eliot

PDF BILLY GOAT AERIFIZIERER Benutzerhandbuchdistributorportal billygoat 360390 D 20F061614A 20AE 20OPER 20MANUAL 20GERMAN p PDF billy goat renovier reihe allgemeine sicherheit und garantiedistributorportal billygoat 100295 D 20F061614A 20Safety 20and 20Warranty 20Manual 20Renovati stellers Billy Goat konnte man die Marktposition in

BiLMECELER. Allah ı bildiren. C ü n e y d S u a v i. Resimleyen: Sevgi İçigen

III Türkiye Lisansüstü Çalışmalar Kongresi - Ümit Güneş

çalışmada bilmecelerin kalıp kullanımları tespit edilip adlandırılmıştır Anahtar pâkize gevher, ruz u şeb” vb eski unsurların öne çıkması, onları Divan edebiyatına yaklaştırır ve bu tür Hay hilidi hilidi, dış kapının kilidi, baba Allahı seversen, gapıdan geçen kim idi

  1. Kalıp Kullanımları Bakımından Türk Halk Bilmeceleri
  2. batı türklerinin dörtlüklerden kurulu bilmeceleri üzerinde bir
  3. Afyonkarahisar Bilmeceler
  4. BİLMECELERİ
  5. Tatar Bilmecelerinin Sesbilgisi Açısından Ġncelenmesi
  6. Cumhuriyet Öncesi Şanlıurfa'da Kültür ve eğitim
  7. Bilmecelerin cevapları da taranmış
  8. Allah
  9. ı irem
  10. U
Home back 142514261427142814291430 Next

KONOMİ Yıl:2010 Cilt:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F.

MANİSA Bilişsel Haritalama ve A...

Description

YÖNETİM VE EKONOMİ

Yıl:2010 Cilt:17 Sayı:1

Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F.

MANİSA

Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci (ASS) Entegrasyonu Yrd.

Doç.

Aşkın ÖZDAĞOĞLU Dokuz Eylül Üniversitesi,

İşletme Fakültesi,

İşletme Bölümü

ÖZET Değişkenlerin kalitatif ve kantitatif oluşu karar vericinin geliştireceği modeli doğrudan etkilemektedir.

Karar problemlerini çözerken her zaman sayısal verilere ulaşmak mümkün değildir.

Dolayısıyla niteliksel veriler de karar alma sürecine girmektedir.

Bir diğer güçlük de birden fazla ölçütün etkileşimli olarak göz önünde tutulmasıyla karar alınması durumudur.

Analitik Serim Süreci (ASS) bu amaçla geliştirilmiş çok sayıda seçeneğin yer aldığı çok ölçütlü karar problemlerinde en iyi seçeneği bulan bir tekniktir.

Bu çalışmada bir dondurulmuş gıda üreticisi firmada ürünü etkileyen ana bileşenlerin arasındaki ilişkileri ortaya koyabilmek amacıyla bilişsel haritalamadan yararlanılmış ve bu harita yardımıyla ASS yapısı oluşturulmuştur.

Bu yapıya uygun olarak ta bileşenlerin önem düzeyleri hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Bilişsel Haritalama,

Analitik Serim Süreci JEL Sınıflaması: M11,

The Integration of Cognitive Mapping and Analytic Network Process ABSTRACT The type of variables (qualitative or quantitative) directly affect the construction of the model.

Gaining the quantitative data for decision making problems may not be possible.

Therefore,

only the qualitative data are had to be considered within decision making process.

Another problem is to make a decision by considering many interactive factors.

Analytic Network Process (ANP) is a technique which finds the most appropriate alternative in the multicriteria decision problems that have many options.

In this study,

concept mapping is used for determining the relationships among the main components that affect the product in a frozen foods company and ANP structure is created with the help of concept mapping.

During the solving process,

the importance levels of the criteria are obtained.

Key Words: Cognitive Mapping,

Analytic Network Process JEL Classification: M11,

Analitik Serim Süreci (ASS) Analitik Serim Süreci (ASS),

karar düzeyleri ve bileşenleri arasında daha karmaşık ve karşılıklı ilişkiler oluşturulmasına izin veren bir yöntem olarak son zamanlarda karar alma konularında kullanılmaya başlanmış olan bir yöntemdir (Sarkis,

1998).

kantitatif bilgilerin yanında kalitatif bilgilerin de değerlendirilmesini sağlayan Analitik Hiyerarşi Süreci’nin (AHS) daha genel bir formudur.

AHS karar düzeyleri arasında tek yönlü hiyerarşik ilişkiyi kullanan bir karar alma çerçevesi modellerken,

hiyerarşinin en üst seviye elemanı olan karar modeli için genel amacı kapsar.

Bu hiyerarşi,

kullanışlı karar ölçütleri sağlanana kadar genel olandan daha özel niteliklere kadar ayrıştırılır.

ASS bu katı hiyerarşik yapıyı gerektirmez (Sarkis,

1999).

Göreceli önem düzeyleri veya belirli bir eleman üzerindeki etkilerin gücü AHS yöntemindekine benzer bir oran ölçeği ile

A.Özdağoğlu / Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci(ASS) Entegrasyonu

ölçülür (Meade vd.,

1997).

Dolayısıyla AHS’nin değerlendirme oranı avantajından yararlanılırken,

aynı zamanda birbiri ile etkileşimli ölçütlerin,

bu etkileşimleri bir ağ yapısında ele alınır ve önem düzeyleri belirlenir.

İzleyen bölümde sürecin işleyişi ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

ASS Yönteminin İşleyişi ASS,

AHS’den farklı olarak karşılıklı etkileşimlere dayanmaktadır.

Bu karşılıklı etkileşimlerden dolayı,

her etkileşim için ayrı karşılaştırma matrislerinin kurulması ve ulaşılacak sonucu etkilemesi nedeniyle,

matrislerin hazırlanmasından önce bu etkileşimlerin doğru tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır.

ASS yönteminde karşılıklı etkileşimler olduğu için her etkileşime bağlı olarak farklı ikili karşılaştırma matrisleri hazırlanmaktadır.

Her bir ölçüt ve alt ölçütlerin kendi grubu içindeki ağırlıkları W11,

W12,……..,

Wnm olsun.

Adım 1.

AHS ile elde edilen,

ağ üzerinde bulunan ölçütlerin önem düzeyleri birer sütun matrisi olarak alınır ve bu matrislerin (Wi) birleşiminden elde edilen aşağıdaki S matrisi süpermatris olarak adlandırılır.

W11 W 21 S = ......

W1m  W22 .....

W2 m   ......

Wnm  W12

Adım 2.

Sütun toplamları kontrol edilir.

Toplamlar önem düzeylerini göstereceğinden toplamları bire eşit olmalıdır.

Eğer sütun toplamları (

∑ Wim ) birden farklı ise ölçüt grupları için i =1 n

ağırlıklar atanarak

Wim = 1 şeklinde her sütun toplamının bire eşit olması

Böylece ağırlıklı süpermatris elde edilir.

Adım 3.

Ağırlıklı süpermatris bir markov geçiş matrisi olarak ele alınır ve uzun dönem geçiş değerlerini bulmak üzere değerler sabitleninceye kadar markov zinciri hesaplanır.

Böylece genel olarak,

tüm ölçüt grupları için son önem değerlerini gösteren matris (SN) hesaplanmış olur ki,

bu matriste sütunlar boyunca değerler birbirine eşittir: N

S N = Π S (N=1,2,....∞)

Görüldüğü üzere,

ASS yöntemi,

AHS’ye göre daha karmaşık işlemler gerektirmektedir.

Ancak,

işletme hayatında bir karar alınırken birbirini karşılıklı etkileyen birçok faktörün bulunduğu düşünülecek olursa

daha sağlıklı sonuçlara götüreceği düşünülmelidir.

Burada dikkat edilmesi gereken

yöntemin uygulanması için gereken çaba ve zamanın fazlalığı göz önüne alınarak hazırlık 2

Yönetim ve Ekonomi 17/1 (2010) 1-10

yapılmalı ve gereğinden hızlı davranılıp etkileşimlerin yanlış tespit edilmesi durumunda yöntemin fayda yaratmayacağı unutulmamalıdır.

Bilişsel Haritalama Bilişsel harita,

kavramlar ve bu kavramlar arasındaki bağlantıların bir bileşimidir.

Bağlantılar,

kavramlar arasındaki ilişkiyi ifade eder (Pedrycz,

2010: 2).

Bilişsel haritaların her biri birey tarafından gerçek değer olarak belirlenmiş,

çevre hakkında depolanmış bir önermeler dizisidir.

Bu haritaların oluşumunu meydana getiren ana unsurlardan birinin çevresel biliş kavramı olduğu,

bunun da fiziksel çevreye ait yer uzaklık ve konumsal bilgilerin zihinde oluşturulması,

depolanması ve organize edilmesi ile ilişkilendirilebilir.

Fiziksel ortama ait her türlü bilgiyi toplama,

sunma ve işleme eylemleri de bu kavramın içine dahil edilebilir.

Bu eylemlerin bütününü oluşturan “Bilişsel haritalama” kavramının en kapsamlı tanımı

“bireyin günlük yaşantısında karşılaştığı mekansal çevrede edindiği göreceli konumların ve olgusal niteliklerin kazanıldığı,

depolandığı ve hatırlandığı bir dizi psikolojik dönüşümün bir araya gelmesiyle oluşan bir süreç olduğudur”(Ülkeryıldız vd.,

2009: 74).

İzleyen bölümde ASS ve bilişsel haritalama konularında yapılan bazı çalışmalar hakkında bilgi verilecektir.

Literatür İncelemesi İnternette bir kullanıcıyı tanımlamaya yarayan grafik çizimde kıyafet,

öfke,

şaşkınlık gibi yüz ifadelerinin oluşturulmasında bilişsel haritalardan yararlanılmıştır (Lee ve Kwon,

2008).

Soğuk savaş döneminin bitmesinin ardından ortaya çıkan asimetrik savaş konsepti ve klasik hat düzeninde verilen temel piyade eğitiminin yeterli olmaması nedeniyle Kosova,

Afganistan gibi bilinen örneklerde düşman üzerinde savaşma azmini kırarak maksimum yıkıcı etkiyi sağlayacak olan bir askeri planlama yapılması için etkiye dayalı operasyonların hazırlanmasında bilişsel haritalar kullanılmıştır (Yaman ve Polat,

2009).

Evrimsel optimizasyonda bilişsel harita algoritması kullanılmıştır (Pedrycz,

2010).

Eş düzeydeki ağların (peer to peer) bilgi yönetimini birleştirmek ve bilgi paylaşımını kolaylaştırmak için bilişsel haritalar kullanılmıştır (Lin ve Yu,

2009).

Radyo frekansı tanımlama sisteminden elde edilen bilgilerin dinamik bir tedarik zinciri yönetimine iki yönlü neden sonuç bilgisi sunabilmesi için bilişsel harita kullanılmıştır (Kim vd.,

2008).

Nesneleri tanıma ve kapıları tespit etme faaliyetlerinin robotlar için hala zor ve çözülmesi gereken problemler olduğu düşünülerek fabrika içi boşluklarının tanımlanmasında bilişsel haritalardan yararlanılması konusunda çalışmalar yapılmıştır (Vasudevan vd.,

2007).

Güvenlik,

dayanıklılık ve yapılabilirlik ana faktörleri açısından karşılıklı bağımlılık durumlarını da göz önüne aldığı için ASS yöntemi Pekin’de bir köprü tasarımı seçiminde kullanılmıştır (Sun vd.,

2007).

Gelecek nesillere de yetecek bir dünya bırakabilmek amacıyla sürdürülebilir bir orman yönetim sistemi içerisinde kaynaklar,

üretim gibi faktörler açısından yönetim stratejileri karşılaştırılmıştır (Wolfslehner vd.,

2005).

A.Özdağoğlu / Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci(ASS) Entegrasyonu

Genetik algoritma sürecindeki uygunluk değerlerinin hesaplanmasında ASS’den yararlanılmıştır (Hu,

2010).

Yeşil yönetim özellikleri ve çevreye zarar verebilecek atıkların yönetimi açısından tedarikçi kuruluşlar karşılaştırılmıştır (Hsu ve Hu,

2009).

2007).

Venezuella Karakas’ta elektrik şebekesini iyileştirmek için alternatif projelerin karşılaştırılmasında proje stratejik indeks değerinin oluşturulması için ASS kullanılmıştır (Smith-Perera vd.,

2010).

Kesme işlemi için kullanılabilecek 3 farklı makina türü bıçak ömrü,

mühendisin vasıfları,

eğitim,

ölçüm karakteristiği gibi çeşitli faktörler açısından ASS yöntemiyle değerlendirilmiştir (Chang vd.,

2009).

İstanbul Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümünde baskın olan stratejik yönetim kavramlarını belirlemek amacıyla bölüme ilişkin misyon,

vizyon ve değerler belirlenip ASS yöntemi yardımıyla ağırlıklandırılmıştır (Asan ve Soyer,

2009).

Teknoloji seçiminde karşılıklı etkileşim içinde olan yeterlilik,

piyasa koşulları ve çevre ana faktörleri açısından rekabetin yoğunluğu,

işletme stratejisine uygunluk,

pazar büyüklüğü gibi alt faktörler ASS yardımıyla ağırlıklandırılmıştır (Lee vd.,

2009).

İstanbul Belediyesi ve ona karşı mücadele eden iki çevre koruma örgütü ile yapılan görüşmelere dayanarak sosyal algı,

çevresel etkiler ve ekonomiye katkıları açısından tesis yeri seçimi için ASS ile fayda,

fırsat,

risk ve maliyet yönlerini kapsayan bir çalışma yapılmıştır (Tuzkaya vd.,

2008).

İspanya’nın Valencia kentinde belediye katı atık tesisinin kuruluş yerini belirlemek için tesis maliyetleri,

çevresel etkileri ve yasal gereksinimler ana faktörleri çerçevesinde 6 alternatif kuruluş yeri ASS yöntemiyle karşılaştırılmıştır (Aragones-Beltran vd.,

2010).

Uygulama Bir dondurulmuş gıda üreticisi firmada ürün ile ilgili temel faktörlerin arasındaki etkileşimi tespit etmek amacıyla bilişsel haritalama yönteminden yararlanılmış ve bu etkileşimlere dayalı olarak ASS yöntemi kullanılarak bu faktörlerin önem dereceleri hesaplanmıştır.

Öncelikle firma yetkilileri ile yapılan görüşmeler neticesinde bu faktörler

ürün,

gramaj ve ambalaj olarak belirlenmiştir.

Bu faktörler arasındaki ilişkileri gösteren bilişsel harita Şekil 1’de sunulmuştur.

Bu bilişsel haritadan yararlanarak ikili karşılaştırma matrisleri oluşturulmuş ve firma yetkililerinden etkilenen bu faktörleri etkileyen faktöre göre değerlendirmeleri istenmiştir.

Bilişsel harita incelendiğinde rakip ürünün

ürün,

gramaj ve ambalajı etkilediği görülmüş ve buna göre Tablo 1’de gösterilen ikili karşılaştırma matrisi firma yetkilileri tarafından doldurulmuştur.

Son sütunda ise bu ikili karşılaştırma matrisi sonucu hesaplanan faktörlerin önem düzeyleri görülmektedir.

Yönetim ve Ekonomi 17/1 (2010) 1-10

Ürün

Rakip Ürün

Gramaj

Maliyet

Ambalaj Şekil-1: Faktörlere İlişkin Bilişsel Harita

Şekil 1’deki yapı incelendiğinde,

gramaj ve ambalajı etkilediği görülmektedir.

Bu yapıya uygun olarak Tablo 1 oluşturulmuş ardından firmada yetkililerinin matris içerisinde yer alan faktörleri ikili olarak karşılaştırmaları istenmiştir.

Matriste yapılan değerlendirmeler satırdaki faktörün sütundaki faktöre göre önemini ifade etmektedir.

Eğer sütundaki faktör satırdakine göre daha önemli ise önem seviyesine göre bu rakamların tersi kullanılır.

Örnek olarak,

Matristeki köşegen değerleri aynı faktör olduğu için 1 değerini almaktadır.

Üst köşegen değerlendirmelerinde örnek olarak ürün satırı ile gramaj sütununun kesişim değeri rakip ürün açısından ürünün gramaja göre ne kadar önemli olduğunu ifade etmektedir.

Bu değerin (1/3=0,333333) olması sütunda yer alan faktörün satırda yer alan faktöre göre daha önemli olduğunu göstermektedir.

Matrisin alt köşegeni de üst köşegende yer alan verilerden yararlanarak otomatik olarak bulunmaktadır.

Gramaj satırı ile ürün sütununun kesişimindeki değer için ayrıca bir değerlendirme istenmesine gerek bulunmamaktadır.

Tablo-1: Rakip Ürün Açısından İkili Karşılaştırma Matrisi Rakip Ürün Açısından Ürün Gramaj Ambalaj

Önem Ürün Gramaj Ambalaj Düzeyleri 1,000000 0,333333 0,250000 0,119939 3,000000 1,000000 0,333333 0,272099 4,000000 3,000000 1,000000 0,607962

A.Özdağoğlu / Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci(ASS) Entegrasyonu

Bu ikili karşılaştırmaların tutarlı bir şekilde yapılıp yapılmadığı yine aynı matristeki değerler kullanılarak yapılan bir hesaba dayanmaktadır.

Eğer,

tutarlılık derecesi kabul edilebilir bir seviyede ise,

Bununla beraber,

kabul edilemez bir seviyede ise,

karar verici durumu yeniden gözden geçirmeli ve muhtemelen analize devam etmeden önce ikili karşılaştırma değerlerini revize etmelidir (Taylor,

2002,

380).

Tablo 1 için tutarlılık oranı hesaplaması şu şekilde açıklanabilir.

İlk aşamada ikili karşılaştırma matrisindeki her satır yine aynı matristen elde edilen önem düzeyleri ile çarpılır.

Her üç satır için de bulunan bu değerler o faktöre ait önem düzeyine oranlanır.

Bu değerlerin ortalaması hesaplanır.

Tablo 1’de 3 faktör karşılaştırıldığı için 3’e bölünür.

Bu değer λmax olarak adlandırılır.

Daha sonra tutarlılık indeksi (CI) hesaplanır.

Burada n değeri karşılaştırma yapılan faktör sayısını ifade etmektedir.

Son aşama tutarlılık indeksi ve rassal indeks (RI) değerinden yararlanarak tutarlılık oranını (CR) hesaplamaktır.

Rassal indeks değeri karşılaştırma yapılan faktör sayısına göre kullanılan bir tablo değeridir.

Rassal indeks değerleri Tablo 2’de verilmiştir.

İlk karşılaştırma matrisinde 3 faktör karşılaştırıldığı için tablodan kullanılacak rassal indeks değeri 0,58’dir.

Tablo-2: Rassal İndeks Değerleri n

RI 0,58 0,90 1,12 1,24 1,32 1,41

AHS bir tutarlılık oranı hesaplamak suretiyle,

ikili karşılaştırma matrisindeki yargıların tutarlılığını ölçmeyi sağlamaktadır.

Bu oran çeşitli 6

Yönetim ve Ekonomi 17/1 (2010) 1-10

örneklere dayanarak 0,10 olarak tespit edilmiştir.

Tutarlılık oranının (CR) 0,10 değerini aşması tutarsızlığın bir göstergesidir ve bu durumda karar verici ikili karşılaştırma matrisinde elde ettiği verileri gözden geçirmelidir.

Tutarlılık oranının 0,10 veya daha düşük çıkması tutarlılığın makul bir seviyede olduğunu göstermektedir (Taha,

1997,

525).

Tablo 1’deki matrise tutarlılık oranı işlemleri yapıldığında 0,063909 değeri bulunmuştur.

Bu değer 0,10 değerinin altında olduğu için matrisi dolduran firma yetkililerinin değerlendirmelerinin tutarlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bundan sonra yapılan hesaplamalarda tutarlılık oranı her matrisin altında verilecektir.

Bilişsel haritaya göre gramaj

ürün,

maliyet ve ambalajı etkilemektedir.

Tablo 3 buna ilişkin ikili karşılaştırma matrisi ve önem düzeylerini sunmakta ve tablonun alt satırında bu matrise ilişkin tutarlılık oranı yer almaktadır.

Tablo-3: Gramaj Açısından İkili Karşılaştırma Matrisi Gramaj açısından Ürün Rakip Ürün Maliyet Ambalaj CR: 0,093565

Önem Ürün Rakip Ürün Maliyet Ambalaj Düzeyleri 1,000000 3,000000 0,333333 2,000000 0,244094 0,333333 1,000000 0,333333 3,000000 0,164157 3,000000 3,000000 1,000000 5,000000 0,505010 0,500000 0,333333 0,200000 1,000000 0,086739

Tablo 4,

ürün açısından yapılan değerlendirmeleri ve önem düzeylerini sunmaktadır.

Tablonun altında da buna ilişkin tutarlılık oranı değeri yer almaktadır.

Tablo-4: Ürün Açısından İkili Karşılaştırma Matrisi Ürün açısından Gramaj Rakip Ürün Maliyet Ambalaj CR: 0,095729

Önem Gramaj Rakip Ürün Maliyet Ambalaj Düzeyleri 1,000000 0,333333 0,200000 0,333333 0,074951 3,000000 1,000000 0,250000 3,000000 0,233382 5,000000 4,000000 1,000000 4,000000 0,547696 3,000000 0,333333 0,250000 1,000000 0,143971

Tablo 5 ve 6 sırasıyla maliyet ve ambalaj açısından yapılan değerlendirmeleri ve önem düzeylerini sunmaktadır.

Tabloların altında yine 0,10 değerinin altında çıkmış olan tutarlılık oranı değerleri bulunmaktadır.

Tablo-5: Maliyet Açısından İkili Karşılaştırma Matrisi Maliyet Açısından Ürün Gramaj Ambalaj CR: 0,074956

Önem Ürün Gramaj Ambalaj Düzeyleri 1,000000 5,000000 4,000000 0,665070 0,200000 1,000000 0,333333 0,103847 0,250000 3,000000 1,000000 0,231082

A.Özdağoğlu / Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci(ASS) Entegrasyonu

Tablo-6: Ambalaj Açısından İkili Karşılaştırma Matrisi Ambalaj Açısından Gramaj Rakip Ürün Ürün Maliyet CR: 0,075271

Önem Gramaj Rakip Ürün Ürün Maliyet Düzeyleri 1,000000 0,500000 2,000000 0,250000 0,138391 2,000000 1,000000 3,000000 0,200000 0,207664 0,500000 0,333333 1,000000 0,250000 0,090626 4,000000 5,000000 4,000000 1,000000 0,563319

Tablo 1 ve Tablo 3’ten 6’ya kadar oluşturulan bu ikili karşılaştırma matrislerinden elde edilen önem düzeyleri Adım 1’de ifade edildiği üzere süpermatrisin parçalarını oluşturmaktadır.

Bu süpermatris yapısı Tablo 7’de sunulmuştur.

Adım 2’de bu süpermatrisin sütun toplamlarının 1’e eşit olup olmadığı kontrol edilir.

Tablo-7: Süpermatris Yapısı Gramaj Gramaj

Rakip Ürün

Ürün

Maliyet

Ambalaj

0,074951

0,272099

0,103847

0,138391

Ürün

0,244094

0,119939

0,66507

0,090626

Rakip Ürün

0,164157

0,233382

0,207664

Maliyet

0,50501

0,547696

0,563319

Ambalaj

0,086739

0,143971

0,607962

0,231083

Adım 3’te süpermatris bir markov geçiş matrisi olarak ele alınır ve uzun dönem geçiş değerlerini bulmak üzere değerler sabitleninceye kadar markov zinciri hesaplanır.

Böylece genel olarak,

tüm ölçüt grupları için son önem değerlerini gösteren matris (SN) hesaplanmış olur ki,

bu matriste sütunlar boyunca değerler birbirine eşittir.

Bu amaçla Matlab programı kullanılarak süpermatrisin 10000.

kuvveti alınmış (S10000) ve Tablo 8’deki sonuçlara ulaşılmıştır.

Tablo-8: Kararlı Yapı Gramaj

Ürün

Rakip Ürün

Maliyet

Ambalaj

Gramaj

0,1115

0,1115

0,1115

0,1115

0,1115

Ürün

0,2654

0,2654

0,2654

0,2654

0,2654

Rakip Ürün

0,1203

0,1203

0,1203

0,1203

0,1203

Maliyet

0,3102

0,3102

0,3102

0,3102

0,3102

Ambalaj

0,1927

0,1927

0,1927

0,1927

0,1927

Yönetim ve Ekonomi 17/1 (2010) 1-10

ASS yöntemi,

AHS’ye göre daha karmaşık işlemler gerektirmektedir.

Tablo 1 ve Tablo 3’ten 6’ya kadar AHS yöntemi ile yapılan hesaplamalar ASS süpermatrisinin parçalarını oluşturmuştur.

Ancak bu yapı sayesinde bilişsel haritadaki karşılıklı bütün etkileşimleri kapsayan bir süpermatris oluşmuş ve Tablo 8’de bulunan değerlere ulaşılmıştır.

Tablo 8’de bulunan önem düzeyleri bilişsel haritadaki bütün ilişkileri kapsayan Tablo 1 ve Tablo 3’ten 6’ya kadar bütün matrislerin etkisini içeren önem düzeyleridir.

Buna göre maliyet %31,02 ile en önemli etken olarak belirlenmiş,

maliyeti %26,54 ile ürün takip etmektedir.

Firmada yeni bir dondurulmuş ürün piyasaya sunulurken bu faktörler önem dereceleri ile birlikte ele alınarak daha doğru bir bileşim için ciddi katkı sağlayacaktır.

SONUÇ İşletme hayatında bir karar alınırken birbirini karşılıklı etkileyen birçok faktörün bulunduğu düşünülecek olursa

bu etkileşimlerin tümünü dikkate alan bir yöntemin daha sağlıklı sonuçlara götüreceği düşünülmelidir.

ASS yöntemi kapsamında yer alan karşılıklı etkileşimlerin doğru tespit edilip sağlıklı bir yapı oluşturulmasında da bilişsel harita kullanımı etkin bir yöntem olarak görülmektedir.

Bu yöntemin uygulanabilirliğini göstermek için de dondurulmuş gıda üreten firmada bir çalışma yapılmıştır.

Firmada yeni bir dondurulmuş ürün piyasaya sunulurken bu faktörler önem dereceleri ile birlikte ele alınarak daha doğru bir bileşim için ciddi katkı sağlayacaktır.

Burada dikkat edilmesi gereken

yöntemin uygulanması için gereken çaba ve zamanın fazlalığı göz önüne alınarak hazırlık yapılması ve gereğinden hızlı davranılıp etkileşimlerin yanlış tespit edilmesi durumunda yöntemin fayda yaratmayacağının unutulmamasıdır.

KAYNAKÇA ARAGONES-BELTRAN,

Pablo,

PASTOR-FERRANDO,

Juan Pascual.

GARCIA-GARCIA,

Fernando.

PASCUAL-AGULLO,

Amadeo.

(2010).

“An Analytic Network Process Approach For Siting A Municipal Solid Waste Plant in The Metropolitan Area Of Valencia (Spain)”,

Journal Of Environmental Management,

Umut.

SOYER,

Ayberk.

(2009).

“Identifying Strategic Management Concepts: An Analytic Network Process Approach”.

Computers & Industrial Engineering 56,

Che-Wei.

Cheng-Ru.

CHEN,

Huang-Chu.

(2009).

“Analytic Network Process Decision-Making To Assess Slicing Machine in Terms of Precision And Control Wafer Quality” Robotics And Computer-Integrated Manufacturing 25,

Chia-Wei.

Allen H.

(2009).

“Applying Hazardous Substance Management To Supplier Selection Using Analytic Network Process”.

Journal Of Cleaner Production.

Yi-Chung.

(2010).

“Analytic Network Process For Pattern Classification Problems Using Genetic Algorithms”.

Information Sciences 180 2528–2539 KIM,

Moon-Chan.

Chang Ouk.

HONG,

Seong Rok.

KWON,

Ick-Hyun.

(2008).

“Forward– Backward Analysis Of RFID-Enabled Supply Chain Using Fuzzy Cognitive Map And Genetic Algorithm”.

Expert Systems With Applications 35,

Kun Chang.

KWON,

Soonjae.

(2008).

“A Cognitive Map-Driven Avatar Design Recommendation DSS And its Empirical Validity”.

Decision Support Systems 45,

461– 472

A.Özdağoğlu / Bilişsel Haritalama ve Analitik Serim Süreci(ASS) Entegrasyonu

Hakyeon.

Sora.

PARK,

Yongtae.

Mathematical And Computer Modelling 49,

Fu-Ren.

Jen-Hung.

(2009).

“Visualized Cognitive Knowledge Map Integration For P2P Networks”.

Decision Support Systems 46,

LILES D.H.

SARKIS,

(1997).

“Justifiying Strategic Alliances And Partnering: A Prerequisite For Virtual Enterprising”.

Omega International Journal Of Management Science,

25 (1).

PEDRYCZ,

Witold.

(2010).

“The Design Of Cognitive Maps: A Study in Synergy Of Granular Computing And Evolutionary Optimization”.

Expert Systems With Applications.

Article in Press SARKIS,

Joseph.

(1999).

“A Methodological Framework For Evaluating Environmentally Conscious Manufacturing Programs”.

Computers & Industrial Engineering.

36 (4),

Joseph.

(1998).

“Evaluating Environmentally Conscious Business Practices”.

European Journal Of Operational Research.

107 (1),

Aida.

GARCIA-MELON,

Monica.

POVEDA-BAUTISTA,

Rocio.

PASTORFERRANDO,

Juan-Pascual.

(2010).

“A Project Strategic Index Proposal For Portfolio Selection in Electrical Company Based On The Analytic Network Process”.

Renewable And Sustainable Energy Reviews 14,

XU Guan-Yao,

TIAN Ping.

(2007).

“Evaluation Of The Design Alternatives Of Emergency Bridge By Applying Analytic Network Process (ANP)”.

Systems Engineering

27 (3),

Hamdy A.

(1997).

Operations Research.

Pearson Education Inc.

Fayetteville TAYLOR,

Bernard W.

(2002).

Introduction To Management Science.

Pearson Education Inc.

New Jersey TUZKAYA,

Gülfem.

ÖNÜT,

Semih.

TUZKAYA,

Umut R.

GÜLSÜN,

Bahadır.

(2008).

“An Analytic Network Process Approach For Locating Undesirable Facilities: An Example From Istanbul,

Turkey”.

Journal Of Environmental Management 88,

Evren.

DURMUŞ ARSAN,

Zeynep.

AKIŞ,

Tonguç.

(2009).

“Öğrenci Zihin Haritalarında Kente İlişkin Deneyimle Değişen Çevre Algısı”.

BAÜ FBE Dergisi.

Cilt:11,

Sayı:1,

Shrihari.

GACHTER,

Stefan.

NGUYEN,

Viet.

SIEGWART,

Roland.

(2007).

“Cognitive Maps For Mobile Robots-An Object Based Approach”.

Robotics And Autonomous Systems 55,

Bernhard.

VACIK,

Harald.

LEXER,

Manfred J.

(2005).

“Application Of The Analytic Network Process in Multi-Criteria Analysis Of Sustainable Forest Management”.

Forest Ecology And Management 207 157–170 YAMAN,

Dilek.

POLAT,

Seçkin.

(2009).

“A Fuzzy Cognitive Map Approach For Effect-Based Operations: An Illustrative Case”.

Information Sciences 179 382–403 WU,

Wei-Wen.

Yu-Ting.

(2007).

“Selecting Knowledge Management Strategies By Using The Analytic Network Process”.

Expert Systems With Applications 32 841–847